Interview Mehrdad Alipour

Volledige versie

Hoe kijken moslims, gebaseerd op Islamitische waarden, naar seksuele diversiteit en is er een groot verschil tussen het denkbeeld van religieuze leiders en het gewone volk?

 

In het antwoord op deze vraag moet je allereerst rekening houden met het feit dat “de moslim” niet bestaat. Er zijn vele verschillende moslim samenlevingen en stromingen met allemaal hun eigen ideeën. Het is het makkelijkst om nu even onderscheid te maken in drie verschillende groepen gelovige moslims gebaseerd op hun Islamitisch ethiek en theologie: de gewone moslim, de imam, en de geleerde. De laatste categorie kan zowel onderverdeeld worden onder traditionele denkers als revisionisten (vernieuwers). De gewone moslim leeft voornamelijk naar de woorden van de Imam of predikers in zijn gemeenschap, de Imam volgt de (dikwijls traditionele) geleerde. Traditionele Islamitische geleerden, en daarmee ook de Imams die hen volgen, wijzen seks tussen  hetzelfde geslacht dikwijls af, en noemen seksuele diversiteit “haram”, oftewel verboden, ondanks het feit dat ze eigenlijk weinig benul hebben van wat seksuele diversiteit eigenlijk inhoudt. Maar er is ook een groep progressieve wetenschappers binnen de Islam,  waar ikzelf ook bij hoor, die geloven dat seksuele diversiteit, zoals homo- en biseksualiteit wel degelijk met de Islamitische ethiek en theologie  samen kan gaan. Daarbij zijn er ook Islamitische mensenrechtenactivisten die eveneens hopen dat het mensen duidelijk gaat worden dat Islam en seksuele diversiteit prima verenigbaar zijn. Echter is de stem van progressieve moslims vooralsnog niet luid genoeg geweest, vanwege enkele redenen die ik nog zal vertellen, waardoor de macht van deze groep vooralsnog niet zo groot is geworden als verwacht. 

 

Is de manier waarop moslims met seksuele diversiteit omgaan aan het veranderen? En zo ja, wordt men liberaler of juist conservatiever?

 

Ja, hoe moslims naar seksuele diversiteit kijken en zeker naar  “ same-sex desires and acts” is aan het veranderen. Maar je kan wederom niet zeggen dat dit geldt voor “de moslims” in het algemeen, en ook niet of het positief of negatief verandert, want ook dat is niet in elke Islamitische stroming hetzelfde.

 

De twee belangrijkste stromingen in de Islam is het Sjiisme en het Soennisme. In mijn optiek heeft het Sjiitische geloof de meeste potentie op een positieve manier hun kijk op seksuele diversiteit te veranderen wegens hun kijk op de Ijtihad (een kritische manier van denken, maar met de Koran en Hadith in de hand), het feit dat er op het gebied van transseksualiteit al veel ten goede is veranderd in Iran is daar een voorbeeld van.

 

Binnen het Soennisme moeten we allereerst wederom rekening houden met dat er vele stromingen zijn, Hanafi-aanhangers zijn bijvoorbeeld liberaler dan Hanbail of Maliki, en geografische verschillen moeten we ook noemen. Moslims in Pakistan en Saudi-Arabië zijn veel conservatiever ten aanzien van homoseksualiteit terwijl moslims in Maleisië en Turkije steeds liberaler worden.

 

Als u denkt dat moslims (in het algemeen) liberaler moeten worden ten aanzien van seksuele diversiteit, hoe denkt u dat dit kan worden bewerkstelligt?

 

Ten eerste moet ik zeggen dat ik niet in de positie ben om te zeggen dat iemand zijn of haar geloof of manier van denken moet veranderen. Maar als geleerde probeer ik mijn interpretatie van de Islam, een interpretatie die seksuele diversiteit accepteert, te rechtvaardigen. Alles wat ik kan doen is andere moslims laten zien dat deze nieuwe manier van kijken naar de Islam met betrekking tot seksuele diversiteit veel sterker is en dichter bij authentieke Islamitische geschriften ligt dan traditionele interpretaties.

 

Helaas worden onderzoeken over nieuwe interpretaties binnen de Islam vaak in een ongebruikelijke of vreemde taal gepresenteerd en de methodologie (manier van werven van kennis) die wordt gebruikt in deze onderzoeken is vaak niet acceptabel voor traditionele geleerden en prekers. Ik moet ook toegeven dat ik zelf ook vind dat deze onderzoeken vaak niet voldoende volgens Islamitische theologische en methodologische richtlijnen gaan, wat de reden is dat ze nog weinig aanhang vinden onder “gewone” moslims. Ik ben me ook zeker bewust van dit probleem en we proberen dit op te lossen in nieuwe onderzoeken met een juiste interpretatie van de Islam.

 

Wijst de Koran homoseksualiteit letterlijk af, en zo ja, in welke bewoording?

 

Zowel homo- als biseksualiteit worden niet genoemd in de Koran. De Koran noemt wel het verhaal over de Lut (Lot in het Oude en Nieuwe Testament, een profeet), en spreekt over de daden in Sodom. Traditionele moslims interpreteren de daden die “Liwat” (sodomie) worden genoemd als de seksuele daad tussen mannen (of ook wel anale seks tussen man en vrouw), maar er is geen twijfel over dat er wel degelijk een verschil is tussen Liwat en homo- of biseksualiteit, waar de Koran eigenlijk helemaal niet over spreekt. De Koran benoemt zeker niets over liefde tussen hetzelfde geslacht. Moslimrevisionisten zeggen dan ook dat de daden van de mensen van Lut niet eens in de bredere zin overeenkomen met Liwat.  

 

Een hele andere uitleg is dat  het hier gaat om de misdaden van  de mensen van Lut zoals verkrachtingen en gedwongen seks met buitenlanders om hen te onderdrukken.  En tenslotte leggen andere commentatoren van de Koran uit dat Allah het volk van Lut heeft gestraft, niet om de seks van mannen met mannen, maar vanwege grotere   misdaden zoals het ontkennen van het profeetschap van Lut of het ontkennen van Allah. Zelfs bekende traditionele Islamitische geleerden als de elfde-eeuwse Ibn Hazm Andulosi onderschrijven deze laatste interpretatie.

 

Als we naar uw thuisland Iran kijken, waarom keurde Ayatollah  Khomeini (tot 1989 de Hoogste leider van Iran) transseksualiteit goed maar homoseksualiteit niet? Hoe valt dit met betrekking tot de Koran uit te leggen?

 

Ten eerste moeten we voorzichtig zijn met zeggen dat Khomeini homoseksualiteit verbood, want dit is niet waar. Zoals andere traditionele moslimgeleerden veroordeelde Khomeini liwat. En zoals ik al zei, homo- en biseksualiteit zijn iets heel anders dan sodomie of liwat. Eigenlijk is Khomeini ook nooit in aanraking gekomen met het probleem homo- en biseksualiteit in de Islam. Hij kwam daarentegen wel in aanraking met transseksualiteit wat hem terugbracht naar oude Islamitische bronnen, hij gebruikte zijn methode van Ijtihad bij dit nieuwe fenomeen waarna hij zijn nieuwe beroemde fatwa uitsprak (in 1987) die transseksuelen toestond een geslachtsveranderende operatie te ondergaan. Ook over andere nieuwe onderwerpen moest hij oordelen, als muziek en  het schaakspel. Ook deze zaken stond hij toe. Helaas heeft hij dit niet met biseksualiteit en homoseksualiteit gedaan, en eigenlijk weet ik niet zo goed waarom niet. Ik wil zeker niet zeggen dat als Ayatollah Khomeini in aanraking was gekomen met zaken als homo- en biseksualiteit hij er een fatwa over had uitgesproken om dit toe te staan, maar het had wel gekund, al is dat naar mijn mening eigenlijk niet van belang. Wat wel van belang is is dat Khomeini een fatwa over transseksualiteit heeft uitgesproken door een special methode van Ijtihad. Het zou er daarom niet eens toe moeten doen voor moslims dat een moefti, als Khomeini, geen fatwa heeft uitgesproken over een specifiek onderwerp. Wat er wel toe doet is dat een onuitgesproken en daarom eigenlijk nieuw fenomeen in de Islam zoals homo- en biseksualiteit als Halal zou kunnen worden bestempeld gebaseerd op Khomeini’s Ijtihad. Zo heb ik geprobeerd zijn logica achter diens fatwa’s over transseksualiteit proberen te ontdekken, en zijn methode ook op homo- en biseksualiteit los te laten. Hieruit kon ik een veel positievere benadering halen richting homo- en biseksualiteit binnen de Islam.

 

Wat ik kortom probeer te zeggen is dat we de capaciteit van zowel traditionele als vooruitstrevende  methodes binnen de Islam moeten gebruiken wat betreft seksuele diversiteit. Zo kunnen we naar mijn mening de nieuwe benadering van de Islam redelijker en rechtvaardiger maken maar ook acceptabel en wenselijk voor de gemiddelde moslim.

 

Heeft u een advies voor moslimjongeren die worstelen met hun seksuele voorkeur? Hoe zouden zij hun geaardheid kunnen omarmen en hun geloof en vertrouwen in God kunnen behouden?

 

Jazeker, zoals ik al zei zijn er vele interpretaties mogelijk van de Koran en de Islam, en  daarmee ook de interpretatie dat homoseksualiteit helemaal niet haram is, zoals anderen misschien zeggen. Het is nergens voor nodig je te schamen voor je geaardheid of van je geloof af te vallen. 

 

Wat ik nog aan mijn verhaal wil toevoegen is dat jullie als Paarse Vrijdag Krant doen voor zowel moslims als christenen fascinerend en hoopgevend is. Sinds wij, als moslimrevisionisten en activisten, twintig jaar terug begonnen met historisch, cultureel en theologisch onderzoek over seksuele diversiteit in de Islam vanuit de Islam zelf hebben wij een veel helderder en realistischer beeld gekregen van het perspectief van moslims op seksuele diversiteit. Een veel beter beeld dan uit de tijd dat dit fenomeen enkel van buiten de moslimwereld werd belicht, vanuit het oog van de westerling. Goed voorbeeld hiervan is het boek Sexuality and Eroticism Among Males in Muslim Societies (Schmitt and Sofer), uit de vroege jaren ’90. Dit boek is vanuit westers oogpunt geschreven en hier worden grote fouten gemaakt  van betreft de beschrijving van homo- bi- en transseksuelen in de moslimwereld. Een ander perspectief is beschreven door de Islamitische Afdal Jama in het boek Illegal Citizens. Jama beschreef grotendeels de realiteit van homo- bi- en transseksuele moslims. Omdat dit vanuit een Islamitisch perspectief werd beschreven sloeg  het beter aan in de moslimwereld.

 

Al met al hoop ik dat moslimrevisionisten en activisten meer invloed krijgen in de Islamitische wereld en ben ik positief over de toekomst van seksuele diversiteit binnen de Islam.

BRONNEN/LINKS

MEDIA

VOLG ONS
  • Facebook - Black Circle
  • Twitter - Black Circle
  • YouTube - Black Circle
  • Instagram - Black Circle

Is de PVK ook iets voor jouw school? Bestel de editie van 2019 hier!

NIEUWSBRIEF

Nieuwsgierig wat de resultaten zijn van de Paarse Vrijdag Krant? Wil je op tijd gewaarschuwd worden als er nieuwe kranten beschikbaar zijn? Schrijf je in voor de nieuwsbrief.

Subscribe for Updates

Dank voor het paarse jaar 2019

31/12/2019

1/5
Please reload